Introductie

Dit artikel Doden van schapen met het schietmasker beschrijft de juiste werkwijze van het doden van schapen in noodsituaties. Deze dodingsmethode leidt zonder onaanvaardbare pijn of opwinding tot bewusteloosheid, onmiddellijk gevolgd door de dood van het dier door de dodingshandeling.

Voorwaarden voor bedwelmen met het schietmasker

Een vakbekwame schutter

Het doden van dieren en daarmee verband houdende activiteiten worden uitgevoerd door personen die aantoonbaar de nodige kennis en vaardigheden bezitten om de taken humaan en doeltreffend uit te voeren. Dierenartsen beschikken vanwege hun opleiding over de noodzakelijke kennis en kunde, maar ook niet-dierenartsen kunnen hierover beschikken.

Onderhoud van het schietmasker

Om een efficiënte werking te waarborgen, dient de bedwelmings- en fixatieapparatuur adequaat te worden onderhouden. Voor apparatuur die intensief wordt gebruikt, kan het nodig zijn bepaalde onderdelen regelmatig te vervangen; apparatuur die slechts incidenteel wordt gebruikt, kan als gevolg van corrosie of ander omgevingsfactoren juist minder efficiënt werken. Ander apparatuur moet weer nauwkeurig worden gekalibreerd. Dat betekent dat bedrijfsexploitanten of bij het doden van dieren betrokken personen voor die apparatuur onderhoudsprocedures dienen te volgen.

Wanneer er iets fout gaat bij bedwelmingsprocedures, kunnen dieren daaronder te lijden hebben. In deze verordening dient dan ook bepaald te worden dat er adequate back-up apparatuur beschikbaar dient te zijn om bij de dieren zo weinig mogelijk pijn, spanning en lijden te veroorzaken.

Kaliber van de munitiepatronen.

Het kaliber van de munitiepatronen is bedoeld voor de soort en de grootte binnen de soort. Voor schapen zijn dit de groene (5,7 gr) munitiepatronen voor de Blitz-Kerner schietmasker

De fixatie van de kop van het schaap is voldoende

Het fixeren van dieren is nodig voor de veiligheid van de operatoren en de goede uitvoering van sommige bedwelmingstechnieken. Het fixeren veroorzaakt echter waarschijnlijk spanning bij de dieren en moet daarom van een zo kort mogelijke duur zijn

Plaatsing van het schietmasker

Target schietmasker

Het schietmasker wordt op de juiste plaats, loodrecht op het schedeloppervlak geplaatst. “De juiste plaats ligt op het snijpunt van de lijnen die lopen van de basis van het oor naar de basis van het tegenovergestelde oog”. Om de maximale schotkracht te houden is het noodzakelijk het schietmasker loodrecht op de schedel te plaatsen. Het onder een lichte hoek houden van het schietmasker zal in een lagere slagkracht resulteren. De frontale positie (op het voorhoofd) is de beste plaatsing. Mocht het schietmasker niet frontaal kunnen worden geplaatst, dan kan als tweede optie het schietmasker ook in de nek geplaatst worden. Volg daarbij de denkbeeldige lijn naar halverwege mond en neus.

Target schietmasker frontaal

Het schieten gebeurt direct na fixatie

Om spanning bij het schaap door de fixatie van zo kort mogelijke duur te laten zijn is het belangrijk direct na de fixatie de dodingshandeling uit te voeren.

Let op de eigen veiligheid

Na het vallen van het staande schaap zal deze als stuiptrekken met de poten.

Tekenen van goede bedwelming

Target schietmaske2 2

De tekenen dat een dier adequaat bedwelmd is, zijn als volgt:

  • Het dier valt onmiddellijk na het schot;
  • Het lichaam en de spieren van het dier verkrampen onmiddellijk na het schot;
  • De normale ritmische ademhaling houdt op; en
  • De oogleden zijn open waarbij de blik van het oog recht vooruit staart en de oogbol niet draait.

Dodingshandeling na bedwelming

Direct na de bedwelming dient verbloeding plaats te vinden door middel van het doorsnijden van de halsslagaders. Hiertoe wordt het dier op zijn zij

gelegd met het hoofd enigszins achterover getrokken. Met een scherp mes worden achter de kaak de aders doorgesneden aan “beide zijden” van de hals, richting ruggengraat.

Een andere mogelijkheid is door een rietje (diameter 0,5 cm; lengte 15 cm) direct in het schietgat te steken waardoor het ademhalingscentrum worden beschadigd en het dier zonder pijn sterft. Bijkomend voordeel is dat door het traumatiseren geen krampen optreden en geen bloed vrijkomt. Deze dodingsmethode mag alleen bij dieren die niet voor humane consumptie bestemd zijn.

Voordelen:

  • Bedwelming met schietmasker geeft onmiddellijk bewusteloosheid
  • Door de snelheid van de methode geeft het weinig stress bij het dier
  • Rietje voor dodingshandeling is snel effectief en pijnloos

Nadelen:

  • Esthetisch gezien niet plezierig
  • Aanschafkosten schietmasker varieert van € 100 tot 200
  • Rietje alleen toepasbaar bij dieren bestemd voor destructie (Rendac)

Bevestigen van de dood

Het is essentieel om de dood van het dier te bevestigen na euthanasie. Een staand dier valt direct, er kunnen krampen optreden gedurende 20 seconden. Let op het stoppen van de ademhaling, de hartslag en oogreflex. Hiertoe de oppervlakte van het oog aanraken. Elke reactie van samenknijpen van de ogen of oogbeweging geeft aan dat er nog hersenactiviteit is. De ogen van een dood dier staan stil, de pupillen zijn groot en er is geen oogreflex meer.

Onderhoud van het schietmasker

Zie hiervoor de gebruiksaanwijzing van het schietmasker en het instructiefilmpje: Hanteren van het schietmasker en het onderhoud:
https://www.youtube.com/watch?v=3SY-XyFSoSo

Bronnen

“Wet Dieren” http://wetten.overheid.nl/BWBR0030250

“Besluit Houders van Dieren” http://wetten.overheid.nl/BWBR0035217

“VERORDENING (EG) Nr. 1099/2009 VAN DE RAAD van 24 september 2009” http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2009:303:0001:0030:NL:PDF

“Richtlijn 93/119/EC Doden met voorafgaande bedwelming” http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:31993L0119&from=NL

“Rapport Euthanasie van wrakke dieren op het primaire bedrijf, doden van wrakke dieren, Rapport 274b, Livestock Research Wageningen” http://edepot.wur.nl/175456

“Advies Raad voor Dieraangelegenheden: Wrak Vee, 2007 – 03” https://www.rda.nl/publicaties/zienswijzen/2007/04/13/wrak-vee